Gây gổ, đánh nhau, tụ tập đông người, la hét hoặc có hành vi làm mất trật tự tại nơi công cộng không chỉ ảnh hưởng đến sinh hoạt của cộng đồng mà trong một số trường hợp còn có thể dẫn đến trách nhiệm hình sự. Tuy nhiên, không phải mọi hành vi cãi vã, xô xát hay gây mất trật tự đều đương nhiên cấu thành Tội gây rối trật tự công cộng.
Trên thực tế, ranh giới giữa hành vi vi phạm hành chính và hành vi bị truy cứu trách nhiệm hình sự phụ thuộc vào nhiều yếu tố như tính chất, mức độ của hành vi, ảnh hưởng đến an ninh, trật tự, an toàn xã hội và các dấu hiệu pháp lý được quy định trong Bộ luật Hình sự. Việc đánh giá không đầy đủ diễn biến sự việc có thể dẫn đến nhận định chưa chính xác về tính chất và mức độ vi phạm.
Do đó, việc hiểu đúng quy định pháp luật về Tội gây rối trật tự công cộng có ý nghĩa quan trọng trong việc nhận diện hành vi vi phạm, xác định trách nhiệm pháp lý và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của những người có liên quan. Luật Hoàng Minh An cung cấp dịch vụ tư vấn pháp luật hình sự, hỗ trợ khách hàng đánh giá vụ việc và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp trong quá trình giải quyết theo quy định pháp luật.
I. Cơ sở pháp lý về Tội gây rối trật tự công cộng
Tội gây rối trật tự công cộng được quy định tại Điều 318 Bộ luật Hình sự năm 2015, được sửa đổi, bổ sung theo quy định pháp luật hiện hành.
Theo quy định tại Điều 318, người có hành vi gây rối trật tự công cộng có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự nếu hành vi gây ảnh hưởng xấu đến an ninh, trật tự, an toàn xã hội hoặc thuộc trường hợp đã bị xử phạt vi phạm hành chính về hành vi này hoặc đã bị kết án về tội này, chưa được xóa án tích mà còn vi phạm. Để xác định một hành vi có cấu thành tội phạm hay không, cần xem xét toàn diện diễn biến sự việc, tính chất của hành vi, mức độ ảnh hưởng đến trật tự công cộng, lỗi của người thực hiện và các tài liệu, chứng cứ có liên quan. Không thể chỉ dựa vào việc có xảy ra cãi vã, xô xát hoặc có nhiều người tham gia để mặc nhiên kết luận một người phạm tội.
II. Thế nào là hành vi gây rối trật tự công cộng?
Gây rối trật tự công cộng có thể được hiểu là hành vi xâm phạm trật tự chung tại nơi công cộng, gây ảnh hưởng xấu đến an ninh, trật tự, an toàn xã hội hoặc đáp ứng điều kiện truy cứu trách nhiệm hình sự khác được quy định tại Điều 318 Bộ luật Hình sự.
Trên thực tế, hành vi cần được xem xét có thể bao gồm việc tụ tập gây mất trật tự, la hét, chửi bới gây náo loạn, đánh nhau nơi công cộng, đập phá tài sản, gây cản trở giao thông hoặc có những hành vi khác ảnh hưởng đến sinh hoạt bình thường của cộng đồng. Tuy nhiên, việc một hành vi cụ thể có cấu thành tội phạm hay không phải được đánh giá trên cơ sở các dấu hiệu pháp lý và chứng cứ của vụ việc.
Việc xác định hành vi gây rối trật tự công cộng cần làm rõ địa điểm xảy ra sự việc, diễn biến trước và trong khi xảy ra hành vi, số người tham gia, mức độ ảnh hưởng thực tế, nguyên nhân phát sinh và vai trò của từng người. Đây là những yếu tố giúp phân biệt hành vi gây mất trật tự thông thường với hành vi có dấu hiệu của tội phạm.
III. Ranh giới giữa vi phạm hành chính và Tội gây rối trật tự công cộng
Không phải mọi hành vi làm mất trật tự tại nơi công cộng đều bị xử lý hình sự. Trong những trường hợp chưa đủ căn cứ xác định hành vi cấu thành tội phạm nhưng có vi phạm quy định về trật tự công cộng, người thực hiện có thể bị xử lý vi phạm hành chính theo quy định tương ứng.
Ngược lại, khi hành vi đáp ứng các dấu hiệu được quy định tại Điều 318 Bộ luật Hình sự, người thực hiện có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự. Đáng chú ý, điều luật quy định hai căn cứ cần xem xét: hành vi gây ảnh hưởng xấu đến an ninh, trật tự, an toàn xã hội; hoặc người thực hiện đã bị xử phạt vi phạm hành chính về hành vi này hay đã bị kết án về tội này, chưa được xóa án tích mà còn vi phạm.
Ví dụ: Hai người xảy ra mâu thuẫn và lời qua tiếng lại tại một địa điểm công cộng. Nếu sự việc chỉ dừng lại ở mức độ nhất định, chưa đủ dấu hiệu cấu thành tội phạm, thì không thể chỉ dựa vào việc có cãi vã để kết luận họ phạm Tội gây rối trật tự công cộng. Tuy nhiên, nếu các bên tiếp tục đánh nhau, đập phá tài sản, tụ tập gây náo loạn hoặc có hành vi gây ảnh hưởng xấu đến an ninh, trật tự, an toàn xã hội, cơ quan có thẩm quyền cần đánh giá đầy đủ các tình tiết để xác định hướng xử lý phù hợp.
Như vậy, ranh giới pháp lý không nằm đơn thuần ở việc có xảy ra xô xát hay không, mà phải căn cứ vào bản chất, mức độ của hành vi và các điều kiện truy cứu trách nhiệm hình sự theo quy định pháp luật.
IV. Khi nào bị truy cứu trách nhiệm hình sự về Tội gây rối trật tự công cộng?
Việc truy cứu trách nhiệm hình sự cần căn cứ vào các dấu hiệu cấu thành tội phạm và những điều kiện cụ thể được quy định tại Điều 318 Bộ luật Hình sự. Trong quá trình đánh giá, cần xem xét hành vi thực tế của từng người, mức độ ảnh hưởng đến trật tự công cộng, lỗi, vai trò tham gia và các tình tiết liên quan.
Theo khoản 1 Điều 318, người phạm tội có thể bị phạt tiền từ 5.000.000 đồng đến 50.000.000 đồng, phạt cải tạo không giam giữ đến 02 năm hoặc phạt tù từ 03 tháng đến 02 năm.
Trường hợp phạm tội thuộc một trong các tình tiết quy định tại khoản 2 Điều 318, người phạm tội có thể bị phạt tù từ 02 năm đến 07 năm. Các tình tiết này bao gồm: có tổ chức; dùng vũ khí, hung khí hoặc có hành vi phá phách; gây cản trở giao thông nghiêm trọng hoặc gây đình trệ hoạt động công cộng; xúi giục người khác gây rối; hành hung người can thiệp bảo vệ trật tự công cộng; hoặc tái phạm nguy hiểm.
Mức hình phạt cụ thể phụ thuộc vào tính chất, mức độ hành vi, các tình tiết của vụ án và căn cứ quyết định hình phạt theo quy định pháp luật. Vì vậy, việc xác định chính xác vai trò của từng người và những tình tiết có ý nghĩa pháp lý là vấn đề cần được chú trọng trong quá trình giải quyết vụ án.
V. Những yếu tố cần làm rõ khi đánh giá hành vi gây rối trật tự công cộng
Trong các vụ việc có dấu hiệu gây rối trật tự công cộng, việc đánh giá hành vi cần được thực hiện trên cơ sở chứng cứ khách quan, tránh nhận định chỉ từ một phần diễn biến hoặc lời trình bày riêng lẻ của những người có liên quan.
Trước hết, cần làm rõ nguyên nhân phát sinh sự việc, hành vi cụ thể của từng người và mức độ tham gia của họ. Một người trực tiếp đánh nhau, một người có hành vi kích động hoặc một người chỉ xuất hiện tại hiện trường không đương nhiên có cùng vai trò và trách nhiệm pháp lý.
Bên cạnh đó, cần xem xét các tài liệu như video camera, hình ảnh, lời khai của người chứng kiến, biên bản làm việc, tài liệu ghi nhận hiện trường và những chứng cứ khác có liên quan. Các tài liệu này có thể giúp xác định diễn biến thực tế, mức độ ảnh hưởng đến trật tự công cộng và trách nhiệm của từng cá nhân.
Ngoài ra, cần phân biệt Tội gây rối trật tự công cộng với những tội danh khác có thể phát sinh từ cùng một sự việc, chẳng hạn hành vi cố ý gây thương tích hoặc hủy hoại tài sản. Việc xác định tội danh phải dựa trên các dấu hiệu cấu thành của từng tội phạm và chứng cứ cụ thể, không thể chỉ dựa vào tên gọi ban đầu của vụ việc.
VI. Vai trò của Luật sư khi phát sinh vụ việc
Khi một người bị mời làm việc, bị điều tra hoặc bị truy cứu trách nhiệm hình sự liên quan đến hành vi gây rối trật tự công cộng, việc được tư vấn pháp lý kịp thời có ý nghĩa quan trọng trong việc xác định quyền, nghĩa vụ và phương án bảo vệ phù hợp.
Luật sư có thể hỗ trợ khách hàng nghiên cứu hồ sơ, phân tích diễn biến sự việc, đánh giá các dấu hiệu cấu thành tội phạm, xem xét chứng cứ buộc tội và gỡ tội, xác định vai trò của từng người cũng như những tình tiết có liên quan đến trách nhiệm hình sự.
Trong quá trình tố tụng, Luật sư có thể tham gia bào chữa, hỗ trợ khách hàng thực hiện quyền và nghĩa vụ tố tụng, đưa ra ý kiến về việc đánh giá chứng cứ và trình bày các căn cứ pháp lý nhằm bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của khách hàng theo quy định pháp luật.
Đối với những trường hợp có sự nhầm lẫn giữa vi phạm hành chính và trách nhiệm hình sự, việc nghiên cứu toàn diện hồ sơ giúp làm rõ các căn cứ cần thiết để đánh giá tính chất pháp lý của hành vi. Trường hợp có nhiều người cùng tham gia, việc phân tích vai trò và hành vi riêng của từng người cũng là nội dung quan trọng để bảo đảm việc xem xét trách nhiệm được khách quan, đúng quy định.
VII. Ý nghĩa của việc hiểu đúng ranh giới Tội gây rối trật tự công cộng
Hiểu đúng quy định về Tội gây rối trật tự công cộng giúp mỗi cá nhân nhận thức rõ trách nhiệm của mình khi tham gia các hoạt động tại nơi công cộng, kiểm soát hành vi khi xảy ra mâu thuẫn và tránh những hành động có thể dẫn đến hậu quả pháp lý nghiêm trọng.
Đồng thời, việc đánh giá đúng bản chất hành vi góp phần bảo đảm không bỏ lọt tội phạm, nhưng cũng không đồng nhất mọi hành vi cãi vã, xô xát hoặc xuất hiện tại hiện trường với hành vi phạm tội. Trách nhiệm pháp lý cần được xác định trên cơ sở quy định pháp luật, chứng cứ khách quan và vai trò thực tế của từng cá nhân.
Luật Hoàng Minh An cung cấp dịch vụ tư vấn pháp luật hình sự, hỗ trợ nghiên cứu hồ sơ và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của khách hàng trong các vụ việc có dấu hiệu Tội gây rối trật tự công cộng cũng như những vấn đề pháp lý hình sự có liên quan.
Nếu Quý khách đang cần tư vấn về hành vi gây rối trật tự công cộng, bị mời làm việc hoặc đang tham gia vụ án hình sự có liên quan, vui lòng liên hệ Công ty Luật TNHH Hoàng Minh An để được tiếp nhận thông tin và tư vấn phương án giải quyết phù hợp.
Liên hệ Công ty Luật Hoàng Minh An
"Hoang Minh An Law Firm - Minh soi pháp lý - An vững niềm tin"
- Điện thoại (Zalo): 0962 536 186 – 0969 299 557
- Facebook: Luật Hoàng Minh An
- Website: https://luattrangiahcm.com/
- Youtube: Luật Sư Giỏi Uy Tín
- Địa chỉ: 43/02 đường số 40, Phường Thủ Đức, Hồ Chí Minh.
